A A A
pl en
Start Blog Traktu Królewsko-Cesarskiego Rozporządzenia gminy poznańskiej

Rozporządzenia gminy poznańskiej

Jednym z najtragiczniejszych wydarzeń w dziejach Poznania była epidemia cholery z 1831 roku. W następstwie trwającej ponad pół roku zarazy śmierć poniosło wielu mieszkańców miasta. Władze pruskie szukały skutecznego sposobu zatrzymania rozprzestrzeniania się choroby. Wprowadzono surowe przepisy sanitarne. Wśród osób aktywnie zaangażowanych w akcję niesienia pomocy najbardziej potrzebującym wyróżniał się rabin gminy poznańskiej Akiva Eger. Pomagał on nie tylko swoim współwyznawcom, ale również przedstawicielom innych wyznań.

Portret rabina Akivy Egera, z: Jacob Eger Ober. Landes. Rabbiner zu Posen, ze zb. Biblioteki Narodowej, domena publiczna.

Akiva Eger, z: Jacob Eger Ober. Landes. Rabbiner zu Posen, ze zb. Biblioteki Narodowej, domena publiczna.

Rabin Akiva Eger

Jego godna postawa została doceniona przez samego króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III, który w imieniu naczelnego prezesa Wielkiego Księstwa Poznańskiego, Josepha von Zerboni di Sposettiego, przekazał Egerowi list dziękczynny. Według jednej z anegdot, ze względu na obchodzony szabat Akiva Eger nie mógł otworzyć koperty i poprosił von Zerboniego o zrobienie tego w jego imieniu.

Działalność rabina Akivy Egera koncentrowała się wokół prób zahamowania rozprzestrzeniania się zarazy wśród członków poznańskiej gminy żydowskiej. W zachowanej korespondencji rabina oraz wspomnieniach pozostawionych przez jego uczniów możemy znaleźć interesujące wzmianki na temat sposobów walki z epidemią cholery wśród poznańskich Żydów:

 

Rozporządzenie gminy żydowskiej

„[…] Synagoga może być tylko częściowo zajęta przez modlących się w jej wnętrzu Żydów. Cały dochód pochodzący z podatku micvot (religijne nakazy) będą przekazywane gabaj cadaka (urzędnik w gminie żydowskiej zajmujący się dobroczynnością) jako fundusz na dobroczynność w celu zatrzymania plagi wśród biednych i ubogich. Modlitwy podczas świąt Rosz Ha-Szana (żydowski Nowy Rok) ulegają skróceniu i trwają od godziny 5 rano do godziny 10 rano. Każdy uczestnik nabożeństwa musi zjeść śniadanie przed przybyciem do synagogi. Jeśli ktokolwiek czuje się źle powinien swoje uczestnictwo w modlitwie zakończyć niezwłocznie po pierwszym zadęciu w Szofar (instrument dęty wykorzystywany podczas święta Rosz Ha-Szana). Podczas święta Jom Kipur (tzw. Dzień Pojednania – pierwszy dzień rozpoczynającego się Nowego Roku) palące się świece muszą zostać zgaszone po modlitwie Kol nidre (modlitwa śpiewana w przededniu Jom Kipur) żeby wonności nie pozostawiały zanieczyszczonego powietrza w synagodze. Świece mają zostać ponownie zapalone przed kolejną modlitwą Neilah (modlitwa kończąca święto Jom Kipur – tzw. zamykanie bram). Do synagogi podczas Jom Kipur ma zostać wezwany lekarz i każdy kto będzie się czuł źle jest zobowiązany się do niego udać. Kto złamie powyższe postanowienia i zagrozi innym [uszczerbek na zdrowiu (sic!)], jego dusza będzie pozostawiona sama sobie, a sama w przyszłości zostanie osądzona […]

 

– tłum. Mikołaj Wojciechowski.

ר׳ אברהם וורעשנר, שאלות ותשובות רע׳׳א, פסקים וכתבים.

[R. Avraham Wreschner, Pytania i odpowiedzi rabina Ekivy Ajgera, postanowienia i listy]

Jahrbuch der Jüdisch-Literarischen Gesellschaft, Frankfurt a, M. 1904, s. 27-79

 

 

Tabliczka z nazwą

Tabliczka z nazwą "skwer Akivy Egera", ze zbiorów PCD

 

Powyższe wypisy pochodzą ze wspomnień najbliższego ucznia rabina Akivy Egera, rabina w Żerkowie Avrohoma Abusha Wreschnera (zmarł w 1875 r.). Całość została spisana po hebrajsku, natomiast opublikowane fragmenty w języku niemieckim wydał jego wnuk, rabin szamotulski L. Wreschner. Korzystałem z hebrajskich wpisów z tychże wspomnień.

 

Mikołaj Wojciechowski

Oficjalni partnerzy Traktu Królewsko-Cesarskiego: