Kiedyś MY! Teraz TY! Gra w pytania i zadania.

Witamy na stronie internetowej wystawy - Kiedyś MY! Teraz TY! Gra w pytania i zadania.

Cieszymy się, że wystawa Cię zainteresowała i postanowiłaś/postanowiłeś tutaj zajrzeć!

Wybierz się na Trakt Królewsko-Cesarski.
Odszukaj w przestrzeni miasta ślady z przeszłości.
Poniżej prezentujemy listę zadań do wykonania (łatwych i przyjemnych).
Listy zadań mają swoje określone numery przypisane do konkretnej planszy.
W wykonaniu zdjęć z pewnością pomogą Ci zdjęcia!

PLANSZA 1. Zadania do wykonania:

· Pospaceruj na Ostrowie Tumskim wzdłuż dawnych wałów obronnych śladami znaczników na chodniku. Poznasz rozmiary i zasięg grodu. Była to wielka inwestycja budowlana z zaawansowanymi, jak na tamte czasy, rozwiązaniami technicznymi. Wysokość fortyfikacji obrazuje instalacja artystyczna na ul. ks. I. Posadzego.

· Przy Kościele Najświętszej Marii Panny odnajdziesz szklaną konstrukcję zarysowaną na planie palatium. Do potężnego pałacu wzorowanego na architekturze ottońskiej przylegała, pierwsza na naszych ziemiach, chrześcijańska kaplica Dobrawy.

· W podziemiach katedry odszukaj relikty misy chrzcielnej, która mogła być świadkiem chrztu Mieszka I w 966 roku. To obiekt symbolizujący wielką zmianę: wdrożenie nowej religii, kultury, zwyczajów – całkowicie odmiennych od dotychczas praktykowanych. W podziemiach znajdziesz także fundamenty i kolumny romańskie najstarszej polskiej katedry.

· Zajrzyj nad brzegi Warty i Cybiny. Przekonaj się, że Ostrów Tumski – jak przed wiekami – nadal jest wyspą(!).

PLANSZA 2. Zadania do wykonania:

· Zasiądź na tronie piastowskim! Przy Kościele Najświętszej Marii Panny na Ostrowie Tumskim znajduje się legendarny kamień wmurowany w północną ścianę. Zgodnie z przekazami mieli na nim zasiadać pierwsi władcy Polski i w majestacie ogłaszać sądy i postanowienia.

· Odszukaj kolejny niezwykły kamień w ścianie kościoła. Widoczne są na nim ślady po ostrzeniu mieczy. Legenda mówi, że w tym miejscu Kazimierz Odnowiciel zapadł w sen. Miał mu się ukazać anioł, który przekazał miecz do walki o odzyskanie władzy w kraju.

· W ceglaną fasadę katedry wkomponowany jest fragment kamiennego muru. To pozostałość ściany katedry wzniesionej za panowania Kazimierza Odnowiciela. Został symbolicznie zachowany, by podkreślić ciągłość istnienia poznańskiej bazyliki.

PLANSZA 3. Zadania do wykonania:

· Przyjrzyj się regularności założenia średniowiecznego miasta. Rynek założony został na planie kwadratu o boku ok. 141 m. Z każdego z nich wyprowadzone są trzy ulice. Taka szachownica krzyżujących się ulic ułatwiała wytyczanie działek w mieście.

· Przespaceruj się po śladzie murów miejskich. Fortyfikacje założone na planie zbliżonym do koła miały blisko 2 km długości i ponad 10 m wysokości. Wzmocnione były 4 bramami prowadzącymi do miasta i ponad 30 basztami. Dostępu do miasta broniła też wypełniona wodą fosa.

PLANSZA 4. Zadania do wykonania:

· W podziemiach katedry odszukaj groby pierwszych władców Polski: Mieszka I i Bolesława Chrobrego. Przyjrzyj się ich reliktom, które zostały odkryte podczas powojennej odbudowy katedry. Było to niezwykłe wydarzenie archeologiczne, które wywołało duże społeczne zainteresowanie.

· W Złotej Kaplicy przyjrzyj się pomnikom pierwszych Piastów. Czy czytelna jest w nich intencja, aby Mieszka I przedstawić jako księcia pokoju, a Bolesława Chrobrego jako króla wojownika? Po przeciwnej stronie znajduje się sarkofag z prochami władców. Odszukaj wyróżniające się na nim dwie rzeźby. Pochodzą one z dawnego nagrobka z XIV wieku, ufundowanego przez króla Kazimierza Wielkiego.

· W Kaplicy Królewskiej w 1995 roku, w 700-lecie koronacji Przemysła II, ufundowano wielkie epitafium. Przyjrzyj się symbolom ponad postaciami. To herb miasta – nad Przemysłem I (który dokonał lokacji miasta), godło Polski – nad Przemysłem II (który ustanowił je jako symbol królestwa) oraz łódź – nad Ryksą, ukochaną żoną Przemysła II (która przybyła z zamorskiej Szwecji).

PLANSZA 5. Zadania do wykonania:

Wybierz się szlakiem świętych i odszukaj wybranych z nich w przestrzeni miasta:

· Św. Piotr i św. Paweł, obecni w herbie, widoczni są w wielu miejscach miasta: na flagach przy Urzędzie Miasta, fasadach budynków czy środkach komunikacji miejskiej. Spróbuj odnaleźć ich na włazach studzienek kanalizacyjnych i hydrantach.

· Św. Marcin oprócz wzgórza i kościoła patronuje także ulicy, pysznym rogalom oraz kaplicy w katedrze. Przyjrzyj się słynnej scenie na obrazie w kaplicy: Chrystus w postaci żebraka zwraca się do Marcina z prośbą o odzienie, a ten mieczem odcina fragment swego płaszcza.

· Odszukaj św. Jan Nepomucena na płycie Starego Rynku. Ten patron w mieście nad Wartą miał szczególne znaczenie. Rzeka oprócz tego, że dawała mieszkańcom wiele korzyści, niosła ze sobą śmiertelne zagrożenie. Liczne powodzie na przestrzeni wieków powodowały, że ten święty wzywany był na pomoc wyjątkowo często. Z różnymi efektami.

PLANSZA 6. Zadania do wykonania:

· Przespaceruj się na Starym Rynku podcieniami domków budniczych. Ta zadaszona, wsparta kolumnami przestrzeń chroniła przed deszczem i stanowiła udogodnienie dla handlujących. Wcześniej w tym miejscu zlokalizowane były budy, gdzie sprzedawano m.in. śledzie. Na fasadzie odszukaj nietypowy symbol nawiązujący do tradycji handlu towarami egzotycznymi (palmy) oraz rodzimymi (śledź).

· W zabudowie śródrynkowej odszukaj Wagę Miejską. To obiekt kluczowy dla wszystkich uczestników jarmarku – zarówno sprzedających, jak i kupujących. Tu dokonywano kontroli towarów, używając wzorców wag i odważników, po to by handel na rynku był prowadzony w uczciwy sposób.

PLANSZA 7. Zadania do wykonania:

· Na wspaniałym portalu prowadzącym na dziedziniec Pałacu Górków odczytaj ukrytą datę jego powstania. To wyjątkowe renesansowe dzieło powstało w okresie religijnych niepokojów. Właściciele pałacu – magnacka rodzina Górków – sprzyjali wówczas działalności protestantów i otaczali ich swoją protekcją.

· Zajrzyj do Kościoła Wszystkich Świętych. Ewangelicy otrzymali zgodę na budowę swojej świątyni w połowie XVIII wieku. We wnętrzu uwagę zwracają centralnie połączone ołtarz, ambona i organy. Dla tej społeczności Słowo Boże i muzyka odgrywały podczas nabożeństwa najważniejszą rolę.

PLANSZA 8. Zadania do wykonania:

Na Starym Rynku odnajdziesz ślady symbole z okresu działania Komisji Dobrego Porządku.

· Stań przed fasadą ratusza. Odszukaj na niej trzy splecione ze sobą litery (SAR). Czy wiesz, co oznaczają? Stanislaus Augustus Rex: to właśnie za panowania króla Stanisława Augusta Poniatowskiego Komisja Dobrego Porządku przystąpiła do swych prac.

· Stojąc frontem do Odwachu (dawnej siedziby policji), odszukaj ponad gzymsem płaskorzeźby z trzema herbami: ówczesnej Rzeczypospolitej, Poznania i herbem Nałęcz (należącym do rodu Raczyńskich).

· Pośród zabudowy śródrynkowej znajdź studzienkę z Bamberką – postacią kobiety z nosidłami i konwiami. Dawniej był to punkt czerpania świeżej wody i miejsce pojenia koni. Dziś to ważny i rozpoznawalny symbol Poznania.

PLANSZA 9. Zadania do wykonania:

Zatrzymaj się na skrzyżowaniu ul. Paderewskiego oraz Alei Marcinkowskiego. Można tu dokonać ciekawych obserwacji.

· Spójrz na Aleje Marcinkowskiego. Szeroka ulica i szpaler wysokich dębów stanowią odzwierciedlenie idei przestrzennego „miasta ogrodu”, alternatywę dla ciasnej i zagęszczonej zabudowy Starego Miasta. Wytyczona w 1798 roku, uważana jest za pierwszą na naszych ziemiach promenadę publiczną. Podobno stała się wzorem dla słynnej berlińskiej ulicy Unter den Linden.

· Spójrz na Plac Wolności – to założenie przestrzenne stało się nie tylko nowym centrum pruskiego miasta, ale miało też drugą funkcję. Podporządkowane zostało idei „miasta garnizonu”. Jego wielkość została tak zaprojektowana, by plac mógł służyć przeglądom wojsk – musztrom i defiladom.

PLANSZA 10. Zadania do wykonania:

· Na Placu Kolegiackim znajdziesz tablicę poświęconą Napoleonowi Bonaparte. Ile razy cesarz wizytował miasto? Podczas pierwszego pobytu był uroczyście witany bramami triumfalnymi, wieczorną iluminacją miasta, biciem dzwonów, ucztami i balami. Wyjątkowym przykładem i dowodem kultu cesarza jest piękny miniaturowy relikwiarz z puklem jego włosów w Muzeum Sztuk Użytkowych.

· Wybierz się do Kościoła św. Wojciecha. W Krypcie Zasłużonych Wielkopolan spoczywa Józef Wybicki i serce gen. Dąbrowskiego. Obaj byli witani niezwykle entuzjastycznie w Poznaniu. Do Pałacu Mielżyńskich, gdzie mieli kwaterę, mieszkańcy wnieśli ich na ramionach – o czym informuje tablica pamiątkowa. Na ich cześć wydano w ratuszu uroczysty bankiet.

PLANSZA 11. Zadania do wykonania:

W przestrzeni miasta odszukaj pomniki postaci, które stały się symbolem pracy organicznej. To:

· Karol Marcinkowski – synonim aktywisty i społecznika. Ma w mieście aleje swego imienia, drugi pomnik, tablicę pamiątkową na kamienicy, w której mieszkał, patronuje liceum i Uniwersytetowi Medycznemu. Pamięć o nim jest czczona w Kościele św. Wojciecha, gdzie został pochowany.

· Hipolit Cegielski – synonim przedsiębiorczości, sukcesu gospodarczego. Ma w mieście także ulicę swojego imienia, pomnik na Cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan, tablicę pamiątkową na dziedzińcu Urzędu Miasta. Do dziś zachował się jego kantor – serce dawnej fabryki na ul. Strzeleckiej, a także słynne zakłady jego imienia na Wildzie.

PLANSZA 12. Zadania do wykonania:

· Spróbuj odszukać w śródmieściu polskie i pruskie inwestycje. Przekonasz się, że dzielnica rzeczywiście wygląda jak szachownica z rozstawionymi w różnych punktach przestrzeni inwestycjami dwóch rywalizujących kultur.

· Na fasadzie Teatru Polskiego odszukaj napis: „Naród sobie”. Spróbuj go zinterpretować. Gdy władze pruskie zakazały wystawiania w Teatrze Miejskim sztuk w języku polskim, Polacy odpowiedzieli zbiórką społeczną i budową własnej sceny narodowej.

· Zajrzyj na urokliwy dziedziniec siedziby Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Znajdziesz tam kopię Pomnika Adama Mickiewicza. Pierwszy pomnik wieszcza narodowego (jednocześnie pierwszy na ziemiach polskich) znajdował się przy Kościele św. Marcina. Do dziś zachował się w tym miejscu postument pod figurę zniszczoną w czasie II wojny światowej.

PLANSZA 13. Zadania do wykonania:

· Pospaceruj starym korytem Warty. Choć rzeka już tędy nie płynie, pozostawiła liczne ślady dawnej obecności. W XIX wieku zbudowano nad nią port rzeczny, którego fragmenty w postaci muru oporowego zachowane są do dziś. Na Placu Międzymoście widoczna jest instalacja nawiązująca do istniejącego tu niegdyś przęsła żelaznego mostu. Śladem nowoczesności z tamtej epoki jest też położona w sąsiedztwie gazownia – zabytkowy zespół budynków zaprojektowany nie tylko funkcjonalnie, ale także estetycznie.

· Zajrzyj do dawnych, XIX-wiecznych zakładów. Pierwszy, który przeszedł proces odbudowy i rewitalizacji, to browar Huggerów na ul. Półwiejskiej (obecny Stary Browar), a drugi – obecnie w procesie renowacji – to rzeźnia przy ul. Garbary. Ich niezwykła architektura do dziś zachwyca urokiem.

· Odwiedź Skwer Zielone Ogródki. Nowoczesne myślenie przejawiało się także troską o jakość życia w mieście. Zadbało o to Towarzystwo do Upiększania Miasta i Jego Okolic. Z jego inicjatywy powstał ten najstarszy w mieście, do dziś istniejący zieleniec.

PLANSZA 14. Zadania do wykonania:

· Usiądź na tronie Wilhelma II. W przyziemiu wieży zamkowej znajduje się cesarskie monumentalne siedzisko wykonane z białego marmuru i ważące blisko 3,5 tony.

· Spójrz na ogród zamkowy z tarasu cesarzowej. Dostrzeżesz z niego także fontannę lwów wzorowaną na podobnym rozwiązaniu w hiszpańskiej Alhambrze.

· Przyjrzyj się uwiecznionej na pocztówkach wieży dawnego zamku cesarskiego i kopule dawnej siedziby komisji kolonizacyjnej. Porównaj je ze współczesnym wyglądem. Czy dostrzegasz różnicę? Oba obiekty są dziś zdecydowanie niższe. To efekt zniszczeń II wojny światowej, ale też emocjonalnej i symbolicznej decyzji władz polskich. Postanowiono, że źle kojarzące się budynki zostaną celowo obniżone, by nie dominować nad miastem.

PLANSZA 15. Zadania do wykonania:

· Na narożniku Hotelu Bazar odszukaj tablicę upamiętniającą Ignacego Jana Paderewskiego. Stojąc w tym miejscu, można sobie wyobrazić jego płomienną przemowę z hotelowego balkonu do tłumu Polaków zgromadzonych pod budynkiem i panującą wówczas niezwykłą atmosferę. Te wyjątkowe okoliczności zadziałały jak iskra, która doprowadziła do wybuchu powstania.

· Odwiedź miejsca, gdzie pamięć o powstańcach wyraża się w szczególny sposób. Pierwsze z nich to Cmentarz Zasłużonych Wielkopolan. Spoczywają na nim dowódcy postania: gen. Stanisław Taczak i gen. Józef Dowbor-Muśnicki. Drugim miejscem jest Pomnik Powstańców Wielkopolskich.

· Zajrzyj do Muzeum Powstania Wielkopolskiego, gdzie pielęgnowana jest pamięć o tym szczególnym wydarzeniu. Obecnie trwa budowa nowej siedziby muzeum.

PLANSZA 16. Zadania do wykonania:

· Na Starym Rynku przyjrzyj się fasadzie ratusza. To jeden z najpiękniejszych zabytków epoki renesansu. Jego fasada zdaje się oddawać harmonijnego ducha epoki: jest lekka, delikatna, rytmiczna i w jasnych barwach. Przejawia się on też w łacińskich sentencjach przypominających o ideach humanizmu: ładzie społecznym opartym na cnotach obywatelskich.

· Na Placu Kolegiackim zauważysz iglicę – instalację artystyczną przypominającą o istnieniu w tym miejscu kościoła farnego. Jego ponadstumetrowa wieża była jednym z najwyższych obiektów w Europie. Wysmukła, proporcjonalna konstrukcja wzbijała się w niebo na chwałę bożą (i mieszczan). Majestatycznie dominowała nad panoramą miasta, symbolizując średniowieczny ład: wyższość spraw duchowych nad doczesnymi.

PLANSZA 17. Zadania do wykonania:

· Będąc na Starym Mieście, wejdź na Wzgórze Przemysła. Na jego szczycie dominuje współcześnie zrekonstruowany zamek królewski, z którego wieży widoczna jest urokliwa panorama Poznania.

· Na murach zamkowych odszukaj tablicę pamiątkową, przypominającą fakt ustanowienia białego orła symbolem zjednoczonego królestwa. Warto porównać go z aktualnym godłem Polski.

· Na zboczu wzgórza znajdź pomnik króla Przemysła II. To wciąż mało znana i niestety niedoceniana w historii Polski postać, której wiele zawdzięczamy.

PLANSZA 18. Zadania do wykonania:

· Symbolem prawa, ustanowionego i strzeżonego przez lokalną władzę, jest pręgierz. Wytyczony został w geometrycznym środku Poznania. Surowe zasady miały zapewnić porządek w mieście. Wejdź na stopnie pręgierza i stań do niego tyłem, aby doświadczyć tego, co odczuwał skazany wystawiony na widok publiczny.

· Przy Uniwersytecie Artystycznym warto przyjrzeć się niezwykłej rzeźbie autorstwa Davida Černego. To Golem, który miał chronić społeczność żydowską przed wrogami. Zgodnie z tradycją ulepił go z gliny rabin Maharel. Ten wielki uczony żył w Poznaniu w XVI wieku. W tym okresie miasto zamieszkiwali nie tylko Żydzi, ale także Niemcy, Włosi czy Ormianie.

PLANSZA 19. Zadania do wykonania:

· Koniecznie odwiedź historyczne budynki akademii i kolegium. Mimo że reprezentują różne style architektoniczne, są do siebie podobne pod względem funkcji, które pełniły. Mieściły sale wykładowe, stanowiły miejsce zamieszkania studentów i profesorów. Oba budynki mają piękne dziedzińce, na które warto zajrzeć. Dziś w budynku akademii na Ostrowie Tumskim znajduje się Muzeum Archidiecezjalne, a w budynku kolegium na Placu Kolegiackim Urząd Miasta Poznania.

· W katedrze odszukaj nagrobek bpa Jana Lubrańskiego. Choć zachowany tylko we fragmencie, nadal zachwyca mistrzowskim wykonaniem w warsztacie Bartolomeo Berrecciego – twórcy Kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu. W farze natomiast można odnaleźć tablicę pamiątkową poświęconą Jakubowi Wujkowi.

Tekst: Bartosz Małolepszy

Zdjęcia: Łukasz Gdak

Kiedyś MY! Teraz TY! Gra w pytania i zadania. Wystawa plenerowa przy Bramie Poznania.