A A A
pl en
Start Aktualności Blog Traktu Królewsko-Cesarskiego Ernest Teodor Amadeusz Hoffmann w Poznaniu

Ernest Teodor Amadeusz Hoffmann w Poznaniu

Zdaniem melomanów nic nie wprowadza lepiej w świąteczną atmosferę niż balet Piotra Czajkowskiego „Dziadek do orzechów”. Wielu z nich zasiada rokrocznie na widowni, by śledzić z zapartym tchem historię o Klarze, zegarmistrzu Droselmajerze i bitwie zabawek z armią myszy. Historia ta zrodziła się w głowie E.T.W. Hoffmanna, który z czci dla Mozarta zmienił swoje trzecie imię Wilhelm na Amadeusz. Ten czołowy przedstawiciel czarnego romantyzmu miał w swoim życiu krótki, lecz znaczący epizod poznański.

 

 

 

 

 

 

 

Autoportret E.T.A. Hoffmanna, fot. ze zb. POLONA

 

24-letni Hoffmann przybył do Poznania w marcu 1800 r., by objąć stanowisko asesora sądowego. Był już wtedy zaręczony z Minną Doerfer, córką swojego wuja, Johanna Ludwiga Doerfera, który wspierał go w początkach kariery urzędniczej. Po awansie do rangi radcy rejencji w 1802 r. zdobył wystarczające zabezpieczenie, żeby móc się ożenić. Jednak doszedł do wniosku, że nie byliby z Minną ze sobą szczęśliwi i zerwał zaręczyny.

Na jego decyzję wpłynęła znajomość z piękną poznanianką, córką polskiego rajcy miejskiego, Marią Teklą Michaliną Rohrer-Trzcińską. Zresztą Hoffmann w Poznaniu prowadził bujne życie towarzyskie. Natrafił tu na barwne grono – skorych do zabawy i figli – młodych pruskich urzędników. Dołączył do Resursy Obywatelskiej i do kręgu literackiego skupionego wokół radcy kryminalnego, Johanna Ludwiga Schwarza.

 

 

 

 

Takie widoki mógł oglądać E.T.A. Hoffman podczas swojego pobytu w Poznaniu,
fot. ze zb. Muzeum Narodowego w Poznaniu

 

O jego pracy jako asesora niewiele wiemy. Również w aktach sądowych nie zachowało się nic znaczącego. Sam Hoffmann narzekał na ciągłe obarczenie pracą. Mimo to wykonywał swe obowiązki z niezwykłą wręcz skrupulatnością. Więcej wiemy na temat jego życia artystycznego. Hoffmann był człowiekiem wielu talentów. Od najmłodszych lat pobierał lekcje malarstwa, rysunku i muzyki. W okresie poznańskim dał się poznać jako zdolny kompozytor i karykaturzysta. Skomponował „Kantatę na koniec wieku" do słów swego przyjaciela, Schwarza, oraz śpiewogrę „Żart, podstęp i zemsta" do tekstu Goethego.

Podczas pobytu Hoffmanna w Poznaniu uwidocznił się konflikt między jego wyuczonym zawodem a dążeniami twórczymi, który naznaczył piętnem całe jego dorosłe życie. To właśnie talent rysownika przysporzył mu problemów. Hoffmann był autorem karykatur, na których w prześmiewczy sposób sportretował poznańskich oficjeli z generałem Friedrichem Wilhelmem Christianem von Zastrow i jego żoną na czele. Wyraził tym samym niechęć do nowych porządków wprowadzonych przez von Zastrowa i wykpił bezduszny, ociężały pruski aparat administracyjny.

 

 

 

 

Hoffmann chętnie karykaturował siebie i innych, fot. domena publiczna

 

Karykatury te rozprowadzili przyjaciele artysty w przebraniu sprzedawców obrazów w trakcie trwającej od 28 lutego do 2 marca 1802 r. reduty ostatkowej. Nie spodobało się to sportretowanym, gł. generałowi von Zastrow i majorowi von Schmideck. Już następnego ranka generał wysłał skargę do króla Prus. Hoffmann nie tylko nie otrzymał podpisanego wcześniej awansu na radcę rejencji, ale 27 marca 1802 r. został karnie przeniesiony do Płocka, gdzie objął stanowisko radcy stanu. Swój pobyt w Płocku traktował jak wygnanie i użył wszystkich wpływów, by zdobyć przeniesienie.

Powrócił jednak na krótko do Poznania, by wstąpić w związek małżeński ze wspomnianą wcześniej Michaliną Rohrer. Młoda para stanęła na ślubnym kobiercu 26.07.1802 r. w Kościele Bożego Ciała. Małżeństwo to przetrwało aż do śmierci autora w 1822 r.

 

 

 

 

Kościół Bożego Ciała na przełomie XVIII i XIX wieku, fot. ze zb. Muzeum Narodowego w Poznaniu

 

Postać E.T.A. Hoffmanna upamiętnia tablica odsłonięta 11.04.2001 r. w foyer poznańskiej Opery. Obok Güntera Grassa i Johannesa Bobrowskiego jest on jednym z trzech wielkich pisarzy niemieckich, którzy w oparciu o własne doświadczenia zawarli w swej twórczości motywy polskie.

 

Kinga Żelazowska

Oficjalni partnerzy Traktu Królewsko-Cesarskiego: